Nội Dung

Moon là bộ phim thứ 2 mình xem của đạo diễn Ducan Jones, sau Source Code rất hay vào năm nay. Nếu ai tìm hiểu sẽ biết rằng ông là con trai của ca sĩ huyền thoại David Bowie. Dòng nhạc của David Bowie vừa có chiều sâu tư duy vừa nặng về cảm xúc, về tình yêu. Vào năm 1969, ông tung ra bản hit “Space Oddity” (Sự kì quặc của không gian), nói về anh chàng Thiếu tá Tom lạc lõng trong vũ trụ và nhớ về cô gái anh ta yêu.

Có lẽ ảnh hưởng phần nào của cha đã khiến Ducan Jones trở thành một đạo diễn phim viễn tưởng rất đặc biệt. Ông biết cách cân bằng giữa khoa học viễn tưởng và cảm xúc. Hay nói cách khác, chất viễn tưởng chỉ là cái nền để đưa vào tình cảm con người. Sự chặt chẽ trong bối cảnh, cách khai thác tình cảm cũng như chiều sâu tư duy về bản chất của sự tồn tại, đã làm nên một “Moon” xuất sắc vào năm 2009.

Kịch bản của phim do chính Ducan Jones viết, với sự hợp tác của nhà biên kịch Nathan Parker. Ngay từ đầu vai chính của phim đã được xác định dành cho Sam Rockwell, nam tài tử không có bề ngoài lý tưởng, nhưng rất biết cách thể hiện nội tâm.

Bối cảnh của phim đặt ở tương lai, khi cuộc khủng hoảng năng lượng ở Trái đất đã được giải quyết ổn thỏa bằng một loại đá trên Mặt trăng. Công ty Lunar thuê Sam Bell lên mặt trăng làm việc trong hợp đồng 3 năm, coi sóc việc khai thác loại đá này. Anh ở trong một trung tâm điều khiển hiện đại, với sự giúp đỡ của con Robot thông minh Gerty (Kevin Spacy lồng tiếng). Chỉ còn 2 tuần nữa là hợp đồng kết thúc và anh đang mong muốn trở về nhà. Anh muốn gặp lại vợ và cô con gái 2 tuổi xinh đẹp chưa một lần bồng bế.

Nhưng Sam bắt đầu thấy những ảo giác và sức khỏe giảm sút rõ rệt. Anh gặp tai nạn khi đang khảo sát địa hình ngoài bề mặt. Sau đó, Sam thức giấc và thấy mình đã quay lại trung tâm. Gesty thông báo rằng anh đã mất một phần trí nhớ. Sam cảm thấy nghi ngờ khi Gerty không cho anh ra ngoài lần nữa. Anh tìm cách thoát ra, tìm đến hiện trường vụ tai nạn và thấy có một Sam Bell khác đang nằm trong xe. Sam ngạc nhiên tột cùng, quyết định đưa Sam kia về chữa trị và tìm hiểu những điều bí ẩn.


Ngoại trừ Robot Gerty do Kevin Spacey lồng tiếng, chính xác cả bộ phim chỉ có một diễn viên duy nhất là Sam Rockwell thể hiện. Nếu như là cách đây 1 thập kỉ, người ta sẽ ngạc nhiên khi thấy một diễn viên đóng 2 vai ở cạnh nhau trong một khung hình. Nhưng năm 2009, khán giả đã quen với CIG, quen với rất nhiều kĩ xảo đặc biệt nên chẳng ai còn há hốc mồm nữa. Diễn xuất tinh tế của Sam để dành cho việc khác: giúp cho cả bộ phim không hề nhàm chán. Và ít ai để ý rằng chỉ có một người duy nhất xuất hiện từ đầu cho đến cuối.


Bộ phim đề cập đến một vấn đề không mới: sinh sản vô tính, xảy ra ở một nơi không mới: mặt trăng, nhưng vẫn hấp dẫn và cuốn hút. Đạo diễn Ducan Jones trả lời cho câu hỏi vì sao ông lại chọn mặt trăng làm bối cảnh: “Với tôi, mặt trăng là một kì quan thiên nhiên bí ẩn lạ lùng. Nó bắc chiếc cầu ngang qua khoảng trống giữa khoa học viễn tưởng và khoa học thực tế. Con người đã từng đến đó. Mặt trăng là một điều gì đó rất gần và đáng tin, nhưng lại cũng rất xa xôi, chúng ta không biết gì nhiều về nó.”

Sinh sản vô tính cũng giống như mặt trăng. Loài người đã đặt được một tay vào ngôi nhà của Chúa khi nắm được công nghệ này. Đã từng có những thử nghiệm, có những lợi ích được nêu ra bao gồm trong y học và trong di truyền. Nhưng đến nay, không ai dám công khai và phát triển vì lý do đạo đức. Khi sự sống vốn thuộc thẩm quyền của tự nhiên, lại được tạo ra từ bàn tay con người, sẽ gây ra vô số vấn đề và xung đột về đức tin, xung đột về giá trị cuộc sống và bản ngã, trên tất cả là xung đột về lương tri. Nếu xuất hiện những con người được sinh ra từ sinh sản vô tính, họ sẽ là gì? Họ sẽ là một phần nhân loại hay chỉ là một công cụ? Những cảm xúc và suy nghĩ của họ có thật hay chỉ là mô phỏng?


Trong “Moon” của Ducan Jones, tập đoàn Lunar Industrial đã chọn phần công cụ. Cả hai Sam đều là những bản sao, đều ý thức được điều đó. Họ được tạo ra chỉ để duy trì và kiếm lợi cho những người khác, họ không có thật và không có giá trị. Khi Sam chết đi sẽ luôn có một bản sao khác thức dậy thay thế. Mục đích sống chỉ gói gọn lại trong 3 năm ở mặt trăng. Bộ phim mang đến những câu hỏi về ý nghĩa sự tồn tại, chúng ta thật sự là ai? Chúng ta sẽ là gì nếu không có những kí ức này, những trải nghiệm này, và một chỗ đứng trên mặt đất?

Nhưng bộ phim không đi vào câu trả lời. Mặt viễn tưởng của phim lùi lại dành chỗ cho tình cảm. Người xem biết được rằng Sam đã có xung đột với vợ, và có thể đó là lý do anh quyết định bay đến mặt trăng. Những tháng ngày cô đơn mà Sam thật đã trải qua, hãy tưởng tượng, trên một nơi biệt lập với với một con Robot mang biểu tượng yahoo. Gerty là một lối ẩn dụ, những biểu tượng không thể thay thế cho cảm xúc thật. Khi chúng ta thường dùng với ý hài hước, thì trong phim, chúng trở nên lạnh lẽo và vô cảm. Người ta thường định nghĩa con người bằng cảm xúc, nhưng với bộ phim, họ phải tự hỏi rằng cảm xúc của con người thật đến mức nào? Vì thế, phim rất xúc động.

Lunar Industrial còn là một lời cảnh báo cho loài người, khi họ tiếp tục chìm sâu vào chủ nghĩa vật chất và làm tất cả vì lợi ích tiền tài, họ sẽ đánh mất tính nhân bản. Chi tiết công ty này cử người đến theo dõi và sẵn sàng tiêu diệt những bản sao nếu chúng có ý bỏ trốn, đã khiến loài người trở nên ghê tởm. Đó cũng là lý do sinh sản vô tính trên cơ thể người, may mắn rằng, chưa được phát triển ở hiện tại. Nhưng ai biết được ở tương lai?